Μετά τις πυρκαγιές τι; - Μέρος ΙΙ

Κορμοσειρές στο ανατολικό Πεντελικό (πηγή www.rpn.gr

Διαβάζοντας τα τοπικά νέα από τον τοπικό ενημερωτικό ιστότοπο http://wwww.rpn.gr , μία πολύ ενδιαφέρουσα ανάρτηση με ημερομηνία 8/12/2018 αναρωτιόταν αν «αυτά τα "ρετάλια" στα κορμοδέματα θα μας προφυλάξουν απο τις πλημμύρες;».

Πράγματι η πρώτη εντύπωση από τις φωτογραφίες που συνόδευαν την ανάρτηση, ήταν πως μάλλον το ερώτημα ήταν ρητορικό και η εύλογη απάντηση του είναι ΟΧΙ. Αυτό εκ πρώτης όψεως βέβαια .

Το καλοκαίρι, αμέσως μετά τις φονικές πυρκαγιές της ανατολικής Αττικής, είχαμε συζητήσει το τι θα έπρεπε να γίνει σύμφωνα με την διεθνή εμπειρία και πρακτική, καθώς και σύμφωνα με τα όσα επιτάσσει η επιστήμη της Δασολογίας και ειδικά του κομματιού εκείνου, που ασχολείται με την προστασία των ορεινών όγκων από τη διάβρωση μετά από πυρκαγιές και τα αντίστοιχα δασοτεχνικά έργα. 

Σε άλλον ενημερωτικό ιστότοπο με εδρα τη Ραφήνα, το http://www.kirkinews.gr  αλλά και στο προσωπικό μου ιστολόγιο Καμένη Γη, είχα δημοσιεύσει μία αδρομερή περιγραφή των όσων είθισται να ακολουθούν μετά τις δασικές πυρκαγιές, προκειμένου να προστατευτεί το έδαφος και να μην απομακρυνθεί με την επιφανειακή διάβρωση, παίρνοντας μαζί του και όλο το πολλαπλασιαστικό υλικό που περιέχει εντός του.

Πραγματικά, η εντύπωση που επικρατούσε σε όλο τον πληθυσμό, ήταν πως το θέμα είχε ληφθεί σοβαρά υπόψη. Κάτι παρατράγουδα που ακολούθησαν με την μαζική επίθεση των κατοίκων στα πεύκα, ζωντανά και νεκρά και η υλοτομία τον πάντων με ταυτόχρονη διάθεση τους ως καυσόξυλα, δεν είναι αντικείμενο της παρούσας ανάρτησης.

Παρά λοιπόν τα παρατράγουδα, δασεργάτες είχαν κληθεί και εργάζονταν. Μπορεί με καθυστέρηση, αλλά εργάζονταν. Το ερώτημα, που η απάντηση του καλείται και να προσδιορίσει τις πιθανές επιπτώσεις, είναι το εάν οι κορμοσειρές (κορμοδέματα κατά τη διαδεδομένη τηλεοπτική ορολογία) κατασκευάστηκαν και τοποθετήθηκαν κατόπιν μελέτης. Εκεί είναι που η σημερινή εικόνα δείχνει να μη συμφωνεί.

Ενδεικτικές ποστάσεις κορμοσειρών (πηγή Ινστιτούτο
Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων και Τεχνολογίας
 Δασικών Προϊόντων. Δρ Γ. Μπαλούτσος

Πιο συγκεκριμένα, σε γενικές γραμμές και με την παραδοχή της συνέχειας του εδαφικού υλικού σε όλη την καμένη έκταση, για κλίσεις  περί το 15%, κορμούς διαμέτρου 15- 20 εκατοστών, η απόσταση κορμοσειράς από κορμοσειρά θα έπρεπε να είναι περί τα 4 μέτρα. Καλό θα ήταν να γίνει μία διερεύνηση, μία επμέτρηση των εργασιών, τόσο όσον αφορά την ποσότητα των κορμοσειρών, τον όγκο του ξύλου που χρησιμοποιήθηκε, τον όγκο που απομακρύνθηκε, αλλά κυρίως να διαπιστωθεί το ποιοτικό χαρακτηριστικό της επάρκειας των κατασκευών. Δεν είναι ώρες να το αφήνουμε στην τύχη και μετά οι γνωστοί ανευθυνοϋπεύθυνοι να αναζητούν εξιλαστήρια θύματα, προκειμένου να πέσουν οι ευθύνες οπουδήποτε πλην στους ώμους των ιδίων.

Ότι και να έχει γίνει, ανεξάρτητα αν κατασκευάστηκαν σωστά ή έχουν ελαττώματα (που βέβαια αν είναι έτσι πρέπει άμεσα να αποκτασταθούν, όλα τα αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά θα είναι τελικά άχρηστα αν δεν σχεδιαστεί και υλοποιηθεί η ΑΝΑΔΑΣΩΣΗ του ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΥ ΠΕΝΤΕΛΙΚΟΥ.

Δίχως δασωμένες πλαγιές, οι υπώρειες θα ζουν πάντα υπό τον φόβο της πλημμύρας. Οι κυβερνώντες αποφάσισαν να εγκαταστήσουν στα δάση "οικιστικές πυκνώσεις". Η Περιφέρεια τσιμεντώνει τα ρέματα, στενεύοντας τα και αυξάνοντας τον κίνδυνο πλημμύρας. Οι δήμοι τρέχουν να κάνουν χατήρια σε αυθαιρετούχους και καταπατητές δημόσιας δασικής γης. Όλα δείχνουν πως η πλημμύρα είναι θέμα χρόνου και τίποτα δεν θα τη σταματήσει, με την πορεία που έχει πάρει ο τόπος. Καμία αναδάσωση, καμία αποκατάσταση του πληγωμένου βουνού.

Δεν θα γελάμε όταν έρθει η πλημμύρα, αλλά και τότε πάλι, οι ένοχοι θα κραυγάζουν την αθωότητα τους για να πείσουν. Ποιους; Τους πρόθυμους με το αζημίωτο βεβαια και η πορεία προς τον περιβαλλοντικό όλεθρο θα συνεχίζεται..

Μετά την πυρκαγιά, τι; - Αποκατάσταση πυρόπληκτων τόπων.

Αποκατάσταση του δάσους, της βιοποικιλότητας, του περιβάλλοντος

Μετά τις πρόσφατες πυρκαγιές που έπληξαν τον τόπο μας, μέσα στον θρήνο και την απέραντη θλίψη, έρχεται η στιγμή που πρέπει να σταθούμε αποφασιστικοί απέναντι στο κακό και όσους το σχεδιάζουν και το εκτελούν, άμεσα ή έμμεσα και να αποφασίσουμε την στάση που θα κρατήσουμε από εδώ και μπρος. Ο τόπος μας καλεί να τον βοηθήσουμε, να τον υποστηρίξουμε στην αναγέννηση του. 

Η επιστήμη της καλλιέργειας και αναβάθμισης του δάσους, του τόπου του περιβάλλοντος, μοιάζει εξωγήινη σύλληψη στο σύνολο της, στους καιρούς που οι άνθρωποι νοιάζονται μόνο για τα πεπερασμένα τετραγωνικά που αποτελούν τη ζωή τους. Που δεν ενδιαφέρονται για τη μεγάλη εικόνα της ύπαρξης και του μέλλοντος. Για τον νεοέλληνα, τον νεοέλληνα που μπορεί να είμαστε όλοι μας,  ένα ρέμα, ένα δάσος δεν είναι τίποτα άλλο από μία μη αξιοποιημένη έκταση, ένας τόπος χωρίς προορισμό και χωρίς τη δυνατότητα να παράγει πλούτο, δείχνοντας την ηθική μας καταρράκωση ως λαός.

Ας τα ξεπεράσομε αυτά και με την ακράδαντη άποψη πως και το δάσος και το ρέμα και ο αέρας που αναπνέουμε είναι ο μοναδικός, ο αδιαμφισβήτητος πλούτος της ζωής, ας προχωρήσουμε στην κατανόηση και μετά στην πραγμάτωση της ανάγκης ης αποκατάστασης των όσων χάθηκαν. Βοηθός μας πολύτιμος θα είναι το Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικών Ερευνών (ΕΘΙΑΓΕ) και η έκδοση του «ποκατάσταση καμένων περιοχών»που συνέγραψε μία ομάδα ειδικών επιστημόνων, οι 

Δρ Γεώργιος Λυριντζής, Διατελέσας Τακτικός Ερευνητής του ΕΘΙΑΓΕ 

Δρ Γεώργιος Μπαλούτσος, Διατελέσας Τακτικός Ερευνητής του ΕΘΙΑΓΕ

Δρ Γεώργιος Καρέτσος, Εντεταλμένος Ερευνητής, 

Δρ Γαβριήλ Ξανθόπουλος, Εντεταλμένος Ερευνητής 

Αθανάσιος Μπουρλέτσικας, MSc Δασολόγος, 

Γεώργιος Μάντακας, DSPU Δασολόγος 

Κωνσταντίνος Καούκης, MSc Δασοπόνος Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων & Τεχνολογίας Δασικών Προϊόντων

Εισαγωγή και τοποθέτηση του προβλήματος 

Από τις πυρκαγιές καταστρέφονται κάθε χρόνο σημαντικές εκτάσεις δασών, με σοβαρότατες δυσμενείς επιπτώσεις στον τόπο και τους ανθρώπους. Ενδεικτικά αναφέρονται 

-η υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος, 

-η αύξηση της επιφανειακής απορροής από τη βροχή, που συμβάλλει στη διάβρωση του εδάφους και τη δημιουργία πλημμυρών, 

-οι ζημιές στην πανίδα, στις αγροτικές εκτάσεις και στις δομημένες περιοχές καθώς και η απώλεια ακόμη και αυτής της ανθρώπινης ζωής. 

Στα παραγωγικά δάση είναι και η μείωση της αξίας των παραγόμενων δασικών προϊόντων, αλλά για τα δάση της Αττικής δεν υφίσταται αυτή η τελευταία επίπτωση. Είναι ξεκάθαρα ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΑ, ΑΙΣΘΗΤΙΚΑ, ΠΕΡΙΑΣΤΙΚΑ ΔΑΣΗ

Οι πυρκαγιές στην Ελλάδα εκδηλώνονται κυρίως σε περιοχές με βλάστηση μεσογειακού τύπου, η οποία καλύπτει περίπου το 40% της έκτασης της χώρας. Η βλάστηση αυτή, εκτός από φρυγανική και μακκία, περιλαμβάνει και τα χαμηλού υψομέτρου πευκοδάση με κυρίαρχα δασικά είδη τη Χαλέπιο και την Τραχεία πεύκη, τα οποία καταλαμβάνουν έκταση 570.000 εκταρίων ή 5.700.000 στρεμμάτων, δηλαδή το 16,8% περίπου του συνόλου των ελληνικών δασών. Τα δάση αυτά εκτείνονται κυρίως γύρω από αστικά κέντρα ή πλησίον τουριστικών περιοχών και αυτό τα καθιστά αντικείμενο ανθρωπογενών επιδράσεων, είτε με τη μορφή έντονης εκμετάλλευσης, είτε με τη μορφή εκχέρσωσης και συρρίκνωσης από την πίεση της έντονης οικιστικής δραστηριότητας και της τουριστικής ανάπτυξης. 

Διαχειριστικά μέτρα στις καμένες περιοχές 

Οι ιδιαίτερα δυσμενείς επιπτώσεις από πυρκαγιές στο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον και στις δραστηριότητες του ορεινού, αγροτικού ή αστικού πληθυσμού. αλλά και στην εθνική οικονομία γενικότερα, μπορούν να αντιμετωπιστούν σε σημαντικό βαθμό με τα ενδεδειγμένα διαχειριστικά μέτρα τεχνικής και οικονομικής φύσης, που πρέπει να λαμβάνονται στις καμένες περιοχές. 

Τα μέτρα αυτά κατατάσσονται κυρίως στις εξής κατηγορίες: 

•Σε οικονομικές ενισχύσεις του πληθυσμού που υπέστη τις συνέπειες μεγάλων κυρίως περιστατικών πυρκαγιών. 

•Σε αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα, κυρίως στις περιπτώσεις που απειλούνται δομημένες περιοχές ή ανθρωπογενείς δραστηριότητες. 

•Στη διαχείριση - συγκομιδή του καμένου ιστάμενου ξυλώδους κεφαλαίου και τέλος, 

•Στην αποκατάσταση - ανόρθωση του οικοσυστήματος, όσον αφορά στη βλάστηση.

Για τις οικονομικές ενισχύσεις δεν χρειάζεται να επεκταθούμε. Καθημερινά ακούμε σε όλα τα Μέσα τα όσα διοχετεύονται από την κυβ΄σρνηση προκειμλένου να καλλιεργήσει το συμπονετικό και ανθρώπινο προφίλ της.

Θα προχωρήσουμε και θα αναφερθούμε στα κυριότερα αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα 

Η καταστροφή της βλάστησης και των φυτικών υπολειμμάτων (φύλλων, χούμου κ.λπ.) της επιφάνειας μιας λεκάνης απορροής από πυρκαγιές, συντελεί στην αύξηση της απορροής και της διάβρωσης του εδάφους από ισχυρές βροχοπτώσεις και τελικά στη δημιουργία πλημμυρικών φαινομένων στην αντίστοιχη πεδινή περιοχή. Ειδικότερα μετά την πυρκαγιά μεταβάλλονται, εκτός των άλλων, τόσο το ύψος και η ενέργεια της βροχής που φθάνει στην επιφάνεια της καμένης λεκάνης, όσο και πολλές από τις φυσικές ιδιότητες του εδάφους της, με αποτέλεσμα την εμφάνιση δυσμενών πλημμυρικών φαινομένων. Διαχρονικά, τα κυριότερα αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα, με γνώμονα πάντοτε τις ιδιαιτερότητες κάθε λεκάνης απορροής, είναι: 

• Η κατασκευή έργων ανάσχεσης (προσωρινής συγκράτησης) της επιφανειακής απορροής και μείωσης της διάβρωσης του εδάφους στις πλαγιές της λεκάνης και η δημιουργία έτσι ευνοϊκών συνθηκών αποκατάστασης της φυσικής βλάστησης. 

Στην κατηγορία αυτή υπάγονται, εκτός των άλλων, τα κορμοδέματα, οι βαθμίδες από ξηρολιθοδομή, οι αύλακες, οι τάφροι κ.λπ. Οι αύλακες είναι ιδιαίτερης σημασίας, αφού διασπούν το υδρόφοβο στρώμα του καμένου εδάφους και συμβάλλουν έτσι στη διείσδυση του νερού της βροχής στα βαθύτερα στρώματα. Όλα τα παραπάνω έργα κατασκευάζονται παράλληλα προς τις χωροσταθμικές καμπύλες της λεκάνης με βάση αυστηρές τεχνικές προδιαγραφές, ενώ η επιλογή τους γίνεται με ειδικά κριτήρια. 

Η κατασκευή φραγμάτων στην ορεινή κοίτη των ρεμάτων. 

Σκοπός τους είναι η στερέωση του πυθμένα και των πρανών της κοίτης και η συγκράτηση φερτών υλών. Το υλικό κατασκευής των φραγμάτων αυτών πρέπει να είναι περιβαλλοντικά και οικολογικά αποδεκτό (π.χ. κορμοφράγματα από καμένους κορμούς, Η επιλογή του υλικού κατασκευής γίνεται ακόμα με κριτήρια διαθεσιμότητας αυτού στην περιοχή, οικονομικά, τοπογραφικά, χρονικού διαστήματος έναρξης των βροχών κ.λπ. και οι απλούστερες κατασκευές εγκαθίστανται στα μικρότερα ορεινά ρέματα

• Η  κατασκευή φραγμάτων ανάσχεσης της πλημμυρικής απορροής μετά το ορεινό τμήμα της λεκάνης. Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δίνεται στην επιλογή της θέσης κατασκευής αυτών των φραγμάτων, ώστε στο ανάντη τμήμα της κοίτης να δημιουργείται ταμιευτήρας μεγάλης χωρητικότητας.

Αποκατάσταση της βλάστησης 

Τα μέτρα για την αποκατάσταση της βλάστησης στις καμένες εκτάσεις εξαρτώνται από τις εκάστοτε οικολογικές συνθήκες πριν και μετά την πυρκαγιά και ειδικότερα 

• από τον τύπο της βλάστησης, 
• την ένταση της πυρκαγιάς, 
• την τοπογραφία της περιοχής και 
• την ύπαρξη ή μη ζώντων δένδρων. 

Σε όλες όμως τις περιπτώσεις, ανεξαιρέτως, είναι απαραίτητη η απόλυτη προστασία της περιοχής από τη βοσκή για διάστημα που κρίνεται ικανό για την πλήρη και βέβαιη επανεγκατάσταση της βλάστησης. Η απομάκρυνση ή απαγόρευση της βοσκής είναι απαραίτητη, γιατί αυτή αποτελεί ίσως το δυσμενέστερο παράγοντα στην αποκατάσταση της βλάστησης και τούτο γιατί οι αρνητικές της συνέπειες είναι τόσο άμεσες με την καταστροφή της νέας βλάστησης (ποώδη φυτά, πρεμνοβλαστήματα δένδρων και θάμνων, αρτίφυτρα δένδρων), όσο και έμμεσες, με την υποβάθμιση του εδάφους (συμπίεση, κακός αερισμός, αύξηση διάβρωσης) και τη συνακόλουθη αύξηση της απώλειάς του. Όσον αφορά στη μεσογειακού τύπου βλάστηση και ιδιαίτερα αυτή των δασών Χαλεπίου και Τραχείας πεύκης, τα οποία συγκροτούν, όπως προαναφέρθηκε, τα πλέον πυρόπληκτα οικοσυστήματα της χώρας μας, μπορούν να αναφερθούν σε γενικές γραμμές τα ακόλουθα: 

Εφόσον οι συστάδες που κάηκαν ήταν κανονικής συγκόμωσης και ηλικίας τέτοιας (άνω των 20 χρόνων) που τα δένδρα καρποφορούν άφθονα, η φυσική αναγέννηση είναι τις περισσότερες φορές εξασφαλισμένη, επειδή τα είδη αυτά έχουν αναπτύξει μηχανισμούς προσαρμογής στην πυρκαγιά, με συνέπεια να επωφελούνται από τις μεταπυρικές συνθήκες και να αναγεννώνται εύκολα. 

Στις περιπτώσεις αυτές, πρέπει οποιαδήποτε αναδασωτική επέμβαση να πραγματοποιηθεί μετά την παρέλευση τριών ετών, περίοδο που κρίνεται απαραίτητη για την εκτίμηση της επιτυχούς ή όχι εγκατάστασης της φυσικής αναγέννησης. Όπου η φυσική αναγέννηση είναι αδύνατη ή τουλάχιστον πολύ προβληματική, επιβάλλεται να γίνεται τεχνητή επέμβαση, όπως σε περιπτώσεις που αφορούν: 

• Πυρκαγιές σε νεαρές συστάδες πεύκης (ηλικίας μέχρι 15 ετών) που δεν έφθασαν ακόμα στην αναπαραγωγική τους ηλικία. 

• Εκτάσεις με διάσπαρτα μόνο άτομα πεύκης ή με συγκόμωση μικρότερη από 0,5, όπου η αναμενόμενη φυσική αναγέννηση επιβάλλεται να υποβοηθηθεί αμέσως. 

• Περιοχές με πυκνή αείφυλλη βλάστηση (θάμνους αείφυλλων πλατύφυλλων ειδών), όπου τα πεύκα εμφανίζονται σποραδικά και εφόσον είναι επιθυμητή η δημιουργία υψηλού δάσους. Η επιλογή των ειδών που θα χρησιμοποιηθούν στην αναδάσωση είναι η σπουδαιότερη απόφαση που παίρνεται κατά την εφαρμογή των προγραμμάτων αυτών γιατί επηρεάζει αποφασιστικά τόσο την επιτυχία των δημιουργημένων φυτειών όσο και την επίτευξη των σκοπών της αναδάσωσης. Ενδεικτικός Κατάλογος δέντρων και θάμνων που προτείνονται για την αποκατάσταση της βλάστησης σε καμένες περιοχές.

Ως εκ τούτου, η καταλληλότητα των ειδών που θα επιλεχθούν αξιολογείται με κριτήρια αφενός εξασφάλισης της προσαρμογής στο περιβάλλον (βιολογική αρχή) και αφετέρου εκπλήρωσης με τον καλύτερο τρόπο των σκοπών και προτεραιοτήτων που έχουν τεθεί κατά την εκπόνηση της μελέτης αναδάσωσης (οικονομική αρχή). Επισημαίνεται ότι, σε περιοχές όπου υπάρχει έντονη δραστηριότητα ή παρατηρούνται εκχερσώσεις περιμετρικά των αγροτικών εκτάσεων που βρίσκονται εντός ευρύτερων εκτάσεων δασικού χαρακτήρα, θα πρέπει να αποφεύγεται η χρησιμοποίηση ειδών που μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα θα προσπορίσουν δικαιώματα ιδιοκτησίας. Ενδεικτικά τέτοια είδη είναι η ελιά, η αγριελιά, η αμυγδαλιά, η μουριά, η συκιά κ.λπ. Η ελληνική-μεσογειακή χλωρίδα μας προσφέρει μια μεγάλη ποικιλία ειδών, από τα οποία μπορούμε να επιλέξουμε τα πλέον κατάλληλα για τις φυτευτικές μας επεμβάσεις. Ως εκ τούτου θα πρέπει να αποφεύγεται η χρήση ξενικών ειδών όπως του ευκάλυπτου, της ακακίας, του αείλανθου κ.λπ. Επίσης τα είδη που στο παρελθόν έχουν παρουσιάσει σε εκτεταμένη έκταση ασθένειες όπως το κυπαρίσσι, η καστανιά και το πλατάνι δε θα πρέπει να χρησιμοποιούνται σε αναδασώσεις. Σε αμφότερες τις ανωτέρω περιπτώσεις, ήτοι φυσικής αναγέννησης ή τεχνητής αναδάσωσης, ενδείκνυται η όσο το δυνατόν έγκαιρη προστασία του εδάφους. Σε περιπτώσεις δε που έχουν απογυμνωθεί μεγάλες εκτάσεις έντονου ανάγλυφου (μεσαίων-μεγάλων κλίσεων), με κίνδυνο εκτεταμένης διάβρωσης, είναι επιβεβλημένα τα άμεσα μέτρα προστασίας του εδάφους με σπορά κατάλληλων ετήσιων ποωδών φυτών, ή και επιθυμητών δασικών ειδών, το φθινόπωρο αμέσως μετά την πυρκαγιά. Επίσης η χρήση πλατύφυλλων δενδρωδών και θαμνωδών ειδών σε περιπτώσεις τεχνητής επέμβασης θα πρέπει να προτιμάται για τη δημιουργία μελλοντικού μικτού δάσους που είναι περισσότερο ανθεκτικό σε περιστατικά πυρκαγιών και συμβάλλει σημαντικά στη βελτίωση του εδάφους και γενικότερα στις οικολογικές συνθήκες της περιοχής.

Μια γρήγορη και εύκολη μέθοδος αποκατάστασης περιοχών μεγάλης κοινωνικής, περιβαλλοντικής, πολιτιστικής κ.λπ. σημασίας είναι αυτή της υδροσποράς. Η μέθοδος συνίσταται στην εκτόξευση υδατικού διαλύματος που περιέχει σπόρους, λιπάσματα, συγκολλητικά υλικά και διάφορα άλλα βοηθητικά προϊόντα στις προς σπορά επιφάνειες. Επισημαίνεται ότι, ενώ τα φυτά αυτά βοηθούν στον περιορισμό της επιφανειακής διάβρωσης, δεν εξασφαλίζουν τη σταθερότητα της πλαγιάς σε περιπτώσεις μεγάλων κλίσεων και έντονων βροχοπτώσεων, επειδή στερούνται έντονου ριζικού συστήματος. Όπως προαναφέρθηκε η εγκατάσταση της βλάστησης όσο το δυνατό νωρίτερα προστατεύει το έδαφος από τη διάβρωση. Έχει μάλιστα βρεθεί ότι οι καλυμμένες με ποώδη βλάστηση επιφάνειες παρουσιάζουν κατά δέκα φορές μικρότερη διάβρωση σε σχέση με γυμνές επιφάνειες. Το πρώτο, μετά την απογύμνωση του εδάφους, έτος είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για την προστασία του από τη διάβρωση. 

Σε περίπτωση υλοτομίας και απομάκρυνσης των καμένων δένδρων (μέτρο στο οποίο αναφερθήκαμε και το οποίο εξυπηρετεί άλλους διαχειριστικούς και προστατευτικούς σκοπούς), σε συστάδες πεύκης είναι σκόπιμο να παραμένουν στην επιφάνεια τα κλαδιά και οι κορυφές που φέρουν κώνους, ώστε να ενισχύουν τη φυσική αναγέννηση και να συμβάλουν στη δημιουργία ευνοϊκού μικροπεριβάλλοντος για τα αρτίφυτρα.

Περισσότερες πληροφορίες μπορούν να αντληθούν από τους αρμόδιους, στην περίπτωση που έχουν και την ανησυχία της αποκατάστασης της καταστροφής από το  από το Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων & Τεχνολογίας Δασικών Προϊόντων, Τέρμα Αλκμάνος, 115 28 Ιλίσια, Αθήνα τηλ: 210 7783750, fax: 210 7784602, e-mail: dir_secretary@fria.gr

Με την ελπίδα πως κάποτε θα επικρατήσουν η λογική και η ευαισθησία στον καμένο από τη δίψα του κέρδους και τον παραλογισμό, τόπο

_____________________________________

ΥΓ: Ως δασολόγος θα πρότεινα, μετά την έλευση της απαραίτητης τριετίας μία μίξη της αναγεννημένης χαλεπίου πεύκης με τη δύσφλεκτη κουκουναριά (Pinus pinea) και την δρυ Quercus ithaburensis ssp. Macrolepis, τη φωτόφιλη κα θερμοξηρόβια Βελανιδιά. Μία ισορροπημένη μίξη σε μία υποκηπευτή μορφή δάσους, το οποίο συντηρείται και καλλιεργείται υπεύθυνα είναι η καλύτερη πρόληψη, η καλύτερη άμυνα εναντίον των δασικών πυρκαγιών. Ως κάτοικοι της περιοχής καλούμαστε να το καταλάβουμε και να το εμπεδώσουμε πρώτοι,

Η μόδα των συρματοκιβωτίων - Μάταιες, αλλά κερδοφόρες παρεμβάσεις

Gabions

Διαβάζουμε στη σελίδα του Αθηναϊκού - Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ) πως:

Τα αντιπλημμυρικά και αντιδιαβρωτικά έργα που εγκρίθηκαν για την περιοχή Καλάμου, Βαρνάβα, Καπανδριτίου και Πολυδενδρίου Αττικής και θα υλοποιηθούν από την Περιφέρεια Αττικής, αφορούν σε έργα για την αντιδιαβρωτική προστασία του εδάφους σε έκταση 8.500 στρεμμάτων (κορμοδέματα, κορμοπλέγματα και κλαδοδέματα), καθώς και κατασκευή 340 περίπου μικρών ξυλοφραγμάτων στις λεκάνες απορροής. Τα έργα άμεσης προστασίας που ξεκινούν, έχουν προϋπολογισμό 3 εκατομμυρίων ευρώ.

Πολύ σωστά, η βασική αντιπλημμυρική και αντιδιαβρωτική παρέμβαση είναι η συγκράτηση των υλικών που παρασύρει η βροχή και η κάθε κίνηση νερού πάνω στην επιφάνεια της λεκάνης. Όπως πολλά χρόνια γίνεται, με τις κατασκευές κορμοδεμάτων και κλαδοπλεγμάτων σε συγκεκριμένα σημεία, διαμορφώνονται φυσικοί αναβαθμοί οι οποίοι με την επιβράδυνση της κίνησης του νερού, τον εμπλουτισμό των χαμηλότερων εδαφικών στρωμάτων με νερό, αλλά και με τη συγκράτηση του επιφανειακού εδάφους, συντελούν σημαντικά στην αποκατάσταση των πληγεισών από τη φωτιά περιοχών.  

Σημαντική και αναντικατάστατη παρέμβαση είναι η αναδάσωση της λεκάνης προκειμένου με την ανάπτυξη και του ριζικού πλέγματος των νεοφυτευθέντων να ενισχυθεί η συγκράτηση του εδάφους και η απορρόφηση του νερού. Προβλέπονται και αυτές (οι αναδασώσεις) όπως μας ενημερώνει το ΑΠΕ-ΜΠΕ στο ίδιο άρθρο:

.... αλλά (προετοιμάζονται) και οι αναδασώσεις με ενδημικά είδη περίπου 300 στρεμμάτων, στις περιοχές που δεν θα αναγεννηθούν με τη φυσική διαδικασία και η συντήρησή τους για διάστημα δύο ετών. Και για αυτό το στάδιο προβλέπεται να ολοκληρωθούν εντός του Οκτωβρίου οι μελέτες και οι διαδικασίες ανάθεσης.

Τα περίεργα (και συνήθως αναποτελεσματικά)

Τα περίεργα εμφανίζονται στο σημείο που γίνεται αναφορά για δράσεις όπως "κατασκευή συρματοκιβωτίων" τα οποία βαφτίζονται "υποδομές πρόληψης φυσικών καταστροφών"

Επίσης, στο πλαίσιο των συνολικών δράσεων για την αντιδιαβρωτική και αντιπλημμυρική προστασία της πληγείσας περιοχής, προετοιμάζεται η κατασκευή υποδομών πρόληψης φυσικών καταστροφών, όπως είναι η κατασκευή 20 μεγαλύτερων φραγμάτων από τεχνητά συρματοκιβώτια σε ρέματα της πληγείσας περιοχής, 

Είναι μόδα που κρατάει χρόνια, η μόδα των συρματοκιβωτίων (πιο γνωστά ως σαρζανέτ ή gabions). Εικαζόμενη "πανάκεια" που εφαρμόζεται σε κυματοθραύστες λιμανιών, σε προστατευτικές δομές αγωγών μέχρι σε διευθετήσεις ρεμάτων και προστασία πρανών. Πάντα όμως με μία υπερβολή που τελικά τα μετατρέπει από προστατευτικό μέσο σε απειλή.

Όλες οι κανονικές μέθοδοι που εφαρμόζονται επί χρόνια για την προστασία περιοχών που απειλούνται από διάβρωση, λόγω πυρκαγιάς ή από άλλες αιτίες, είναι σε κάποιο μέρος τους, ήπιες μέθοδοι.  Χρησιμοποιούν υλικά που ακόμα και αν δεν προέρχονται από τον ίδιο τόπο, είναι φιλικά και ως προς την επίδραση τους στο τοπίο της πληγείσας περιοχής αλλά και στο περιβάλλον το οποίο προστατεύουν.

Προστασία σε συνεννόηση και συνεργασία  με τη φύση

Τα gabions αντίθετα είναι ξένα προς το περιβάλλον στο οποίο εγκαθίστανται. Λειτουργούν ως οικολογικές ασυνέχειες τόσο λόγω του όγκου τους όσο και λόγω του ότι διαμορφώνουν νέα κατάσταση στην περιοχή που αναρρώνει από την καταστροφή. Η σταθερότητα της "νέας κατάστασης", της νέας ισορροπίας που δημιουργείται, είναι εξαιρετικά αμφισβητούμενη αφού μετά την έλευση κάποιων ετών, τα συρματοκιβώτια διαλύονται και αυτό που μένει είναι ασταθείς όγκοι από πέτρες που καταρρέουν και γεμίζουν τις άλλοτε χωμάτινες αλλά σταθερότατες επί σειρά αιώνων, κοίτες των ρεμάτων.

Κακή χρήση (και αναιτιολόγητη) συρματοκιβωτίων

Η επιπόλαια θεώρηση λέει πως αφού τα συρματοκιβώτια είναι όγκοι από φυσικά υλικά είναι και "οικολογικά" (σολοικισμός ει μη γλωσσική και επιστημονική βαρβαρότητα). Στον κοινό νου αυτό φαντάζει θεμιτό και μάλιστα προτιμητέο σε κάθε περίπτωση αντιπλημμυρικών και αντιδιαβρωτικών έργων. Ο κοινός νους, όπως και ο νους ενός μηχανικού που παρατύπως και καταχρηστικά εκτελεί υδραυλικά έργα αστικού τύπου  σε δάση, δεν μπορεί να αντιληφθεί τι σημαίνει αποκατάσταση οικοσυστήματος, αποκατάσταση δάσους, αποκατάσταση διαταραγμένου τόπου. Η έννοια "τόπος" για τους παραπάνω είναι στατική, είναι φωτογραφία μίας στιγμής. Δεν αντιλαμβάνονται πως η διάσταση χρόνος περνάει πάνω από τον "τόπο" ο οποίος εκτός από τη μορφολογία που νομίζουν πως πάνε να αποκαταστήσουν, διαθέτει και μία "φυσιολογία" σαν ένας και αδιαίρετος  ζωντανός οργανισμός. Με την εμφύτευση του gabion, του τοίχου με τα συρματοκιβώτια, αφαιρούν τα ζωντανά όργανα ενός τόπου για να του βάλουν τεχνητά. Φτιάχνουν ένα ακόμα πιο διαταραγμένο τόπο, σαν καινούργιοι δόκτορες Φρανκεστάιν.

Που είναι απαραίτητα τα συρματοκιβώτια τελικά;

Τα συρματοκιβώτια μπορούν να είναι και απαραίτητα, σε κάποιες περιπτώσεις. Στα μεγάλα έργα υποδομής (αυτοκινητόδρομοι, μεγάλα λιμενικά, αεροδρόμια  κ.ά) όπου πρέπει άμεσα το έργο να προστατευτεί από ενδεχόμενο κίνδυνο, που μπορεί να εμφανιστεί σε σύντομο χρονικό διάστημα και πιθανόν και λόγω της κατασκευής του ίδιου του έργου. Εκεί, η προϋπάρχουσα ισορροπία διαταράχθηκε από το ίδιο το έργο και οι δομές συρματοκιβωτίων αποτελούν έναν (προσωρινό) μανδύα προστασίας. Η αληθινή προστασία θα έρθει αργότερα, εφόσον το κάθε έργο ενσωματωθεί τελικά στο πολύπλοκο πλέγμα μηχανικών και οικολογικών ισορροπιών του τόπου μέσα στον οποίο εντοπίζεται. Η προσαρμογή αυτή μπορεί να προκαλέσει και φθορά σε κάποια έργα αλλά αυτό είναι θέμα του "έξυπνου σχεδιασμού" που δεν πρέπει να επαναλάβει τα ίδια λάθη αποκαθιστώντας την προηγούμενη κατάσταση, αλλά επινοώντας μία νέα, προσαρμοσμένη στις κρατούσες συνθήκες, αποκατάσταση. Η φύση άλλωστε δείχνει και τον σωστό τρόπο. Αρκεί να την ακούσει ο μελετητής και να μη φερθεί ως ηλίθιος επιμένοντας στη δική του, την αποδεδειγμένα στην πράξη  ως λάθος, άποψη.

Στα μεγάλα έργα η χρήση τους είναι σχεδόν αναπόφευκτη

Στην περίπτωση λοιπόν που δεν έχουμε να κάνουμε με κατασκευή μεγάλων έργων υποδομής, η χρήση συρματοκιβωτίων (gabions) στο βαθμό που γίνεται στη χώρα μας, είναι ένα μεγάλο λάθος. Πιο πολύ λάθος είναι στην επιχείρηση αποκατάσταση πληγεισών από πυρκαγιά περιοχών. Τερατώδες λάθος είναι και στην περίπτωση που γεμίζουν τα ρέματα της χώρας θεωρώντας πως έτσι τα προστατεύουν. Μάλλον ως τελευταία λύση έπρεπε να θεωρούνται και όχι ως πρώτη και μοναδική.

Gabions για να πατήσει ο δρόμος. Παρά τα χρόνια, η βλάστηση δεν
αναπτύχθηκε ποτέ πάνω τους ενώ τα gabions γεράσανε και είναι ετοιμόρροπα
Ποταμός Βαλανάρης, Πικέρμι - Ντράφι 2015

Μία απάντηση στο ερώτημα "γιατί όπου και να κοιτάξουμε σε αντιπλημμυρικά έργα μετά από φωτιά θα δούμε συρματοκιβώτια και τσιμεντένιους αναβαθμούς;" μας δίνει -εμμέσως- το άρθρο του ΑΠΕ-ΜΠΕ. Γράφει:

"το υπουργείο επισημαίνει ότι μέσα σε 40 ημέρες εκδόθηκε η σχετική εγκύκλιος του ΥΠΕΝ, εκπονήθηκαν οι μελέτες από τα στελέχη των αρμόδιων δημόσιων υπηρεσιών, ελέγχθηκαν και εγκρίθηκαν αρμοδίως, έγιναν οι απαραίτητες αιτήσεις και τα τεχνικά δελτία της Περιφέρειας Αττικής και εγκρίθηκαν από το υπουργείο Οικονομίας, ωρίμασε η εκτέλεση των έργων και η διαδικασία συμβάσεων για τα απαραίτητα έργα."

Αυτό το "εκπονήθηκαν οι μελέτες σε σύντομο χρονικό διάστημα" μυρίζει copy paste προηγούμενης μελέτης. Αυτό είναι πολύ συνηθισμένο, ειδικά στις επείγουσες μελέτες. Είναι πολύ πιθανό να είναι αυτός ο μηχανισμός (και ο λόγος συνάμα) για την αναπαραγωγή των ίδιων προτάσεων στις μελέτες. 

Η συνεχής αναπαραγωγή των ίδιων προτάσεων, δημιούργησε μία μακάβρια "μόδα" που επιβάλει ως μόνη απάντηση στα προβλήματα που δημιουργούν οι (πιθανές ή απίθανες αλλά πάντα ανθρωποκεντρικά προσδιορισμένες) πλημμύρες, μία άλλη  πλημμύρα από συρματοκιβώτια. Μία πλημμύρα  που πνίγει τελικά τα ρέματα αλλά και το φυσικό περιβάλλον της χώρας.

Αναβαθμός στο Λυκόρεμα Πεντέλης. Προφανώς υπερδιαστασιολογημένος
στέκει εγκάρσια στο ρέμα. Μόνος αυτός,, δίχως έργα προστασίας της λεκάνης

Τσιμεντένιος αναβαθμός. Καλλίσια Πεντέλης. Η εναλλακτική των
συρματοκιβωτίων σε μία θεωρία που βλέπει το ρέμα ως αγωγό νερού και μόνο

Θα ήταν καλό για αρχή στην λύση του προβλήματος να ξεκινήσουν οι μελετητές να ταυτοποιούν το κάθε ρέμα ως φυσική και ολοκληρωμένη οντότητα, που διαθέτει ιδιαίτερη μορφολογία και μοναδική οικολογία. Το ίδιο και για τις υπό αποκατάσταση επιφάνειες. Να ξεκινούν οι μελέτες από την αναγνώριση των μορφολογικών, αλλά κυρίως των λειτουργικών και οικολογικών χαρακτηριστικών τους. Τότε, η σχεδιαζόμενη αποκατάσταση θα είναι σοβαρή, αποτελεσματική και περιβαλλοντικά ισορροπημένη και επιτυχής, αφού θα ξεκινάει από μία ολοκληρωμένη μελέτη που θα εστιάζει ακριβώς πάνω στο μοναδικό αντικείμενο της.

____________________

Επιπλέον πληροφορίες και εικόνες για μία κλασική περίπτωση άμετρης παρέμβασης με (πολύ πιθανό) στόχο το οικονομικό όφελος, μπορείτε να βρείτε και στο blog της ΓΕΩΜΥΘΙΚΗΣ στην ανάρτηση "Ποταμός Βαλανάρης Πεντέλης. Η τοπογραφία, οι πηγές, η πορεία και οι καταρράκτες του ποταμού της «Ακρόπολης της Παλαιοντολογίας»". Προσοχή στην ενότητα "Στάση 7: Τα τσιμεντένια φράγματα"

dasarxeio.com: Ν.4345/2015 Τροποποιήσεις διατάξεων του ν. 4280/2014

Με το άρθρο 32 του ν. 4342/2015  που δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ Α´ 143/9-11-2015) τροποποιούνται διατάξεις του ν. 4280/2014 (Α´ 159). 

Πιο συγκεκριμένα:

Άρθρο 32

Τροποποιήσεις διατάξεων του ν. 4280/2014 (Α´ 159)

1. Η παράγραφος 1 του άρθρου 38 του ν. 998/1979, όπως ισχύει, αντικαθίσταται ως εξής: 

«1. Τα δάση και οι δασικές εκτάσεις, που καταστράφηκαν ή καταστρέφονται συνεπεία πυρκαγιάς, αποψίλωσης ή άλλης αιτίας, κηρύσσονται υποχρεωτικά ως αναδασωτέα ανεξαρτήτως της ειδικότερης κατηγορίας αυτών ή της θέσης στην οποία βρίσκονται. Της κήρυξης της αναδάσωσης εξαιρούνται εκτάσεις για τις οποίες, πριν την καταστροφή της δασικής βλάστησής τους από πυρκαγιά, έχει χορηγηθεί έγκριση επέμβασης σύμφωνα με τα οριζόμενα στο Κεφάλαιο Έκτο του παρόντος νόμου».

2. Η παράγραφος 4 του άρθρου 52 του ν. 4280/2014 τροποποιείται ως εξής:

«4. Aποφάσεις εκδοθείσες μέχρι την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου με τις οποίες κηρύχθηκαν δάση ή δασικές εκτάσεις ως αναδασωτέα λόγω καταστροφής τους από πυρκαγιά ανακαλούνται υποχρεωτικά με πράξη του αρμόδιου οργάνου ως προς το τμήμα αυτών που η απώλεια της δασικής βλάστησής του, πριν από την καταστροφή του από πυρκαγιά, είχε εγκριθεί με την έκδοση της έγκρισης επέμβασης σύμφωνα με τα οριζόμενα στο Κεφάλαιο Έκτο του νόμου 998/1979, όπως ισχύει. Ομοίως ανακαλούνται λοιπές πράξεις της διοίκησης που τυχόν εκδόθηκαν για την προστασία των εκτάσεων της παρούσας παραγράφου, καθ ́ ο μέρος αφορούν το ανωτέρω τμήμα αυτών. Μέχρι την ολοκλήρωση της προβλεπόμενης διαδικασίας για την ανάκληση της αναδάσωσης σύμφωνα με την παρούσα παράγραφο, δεν εκδίδονται διοικητικές πράξεις για την προστασία του τμήματος αυτού κατ’ εφαρμογή της δασικής νομοθεσίας.»

Φύση υπό προθεσμία

Απώλειες δάσους στην Ελλάδα (Global Forest Watch 2015)

Διαβάζω στην Εφημερίδα των Συντακτών το Σάββατο 31/10/2015 στο άρθρο του Γ. Φ. Ιωαννίδη, δικηγόρου και  τ. γ.γ. Υπουργείου Εσωτερικών πως 

"Με το νομοσχέδιο για τα «προαπαιτούμενα», που συζητείται με διαδικασίες-εξπρές, επιχειρείται, κατά προφανή παράβαση του Συντάγματος, η δραματική υποβάθμιση της προστασίας των δασών.

Συγκεκριμένα με το άρθρο 32 παρ. 1 αυτού καταργείται πλέον η υποχρέωση αναδάσωσης των δασών και δασικών εκτάσεων που έχουν με οποιονδήποτε τρόπο αποψιλωθεί, εκχερσωθεί ή καταπατηθεί και η αναδάσωση θα επιβάλλεται πλέον μόνο για τις καμένες από πυρκαγιά εκτάσεις....."

Eπίσης στο Πρώτο Ψέμα, ο selfie ποταμίσιος Γ. Αμυράς, προτρέπει "βγάλτε μία selfie με τα δάση για να τα θυμάστε", πάλι με το ίδιο αιτιολογικό. Στο newsbomb, γράφει αντίθετα πως ήδη από την προηγούμενη μέρα (30/10) ο Π. Σκουρλέτης είχε πάρει πίσω την ύποπτη διάταξη (την ξεκάθαρα εκ προθέσεως ανόσιας και εγκληματικής προστεθείσα διάταξη στα "προαπαιτούμενα").΄

Αναζητώντας σήμερα στη διαβούλευση εκείνη, τις επίμαχες διατάξεις, δεν έχει απομείνει ίχνος της.

Γνωρίζοντας από πείρα πως στην Ελλάδα, το φυσικό περιβάλλον και η προστασία του δεν αποτελούσε ποτέ προτεραιότητα μας, ούτε δική μας ούτε βέβαια καμίας από τις κατ' εικόνα και ομοίωση μας, εκλεγμένες κυβερνήσεις μας, έχω την έντονη αίσθηση πως η ρύθμιση θα επανέλθει με άλλο τρόπο και από άλλο δρόμο. Δεν μπόρεσε να μπει μέσα στο άρμα των προαπαιτούμενων του Οκτωβρίου, θα μπει στο επόμενο μπουκέτο με προαπαιτούμενα ή με υπό ψήφιση "αναπτυξιακή" νομοθεσία. Πάντα αυτό το Κράτος, ομοζυγωτός δίδυμος της Βίας κατά τον Αισχύλο, ήταν συνεργός, αρωγός και υπηρέτης αυτών που "μπορούσαν", αυτών που ονομάζονται "επενδυτές" αυτών που ορέγονται τη μετατροπή του δημοσίου αγαθού, του κοινού πλούτου σε δικό τους κέρδος.

Ο δρόμος ούτως ή άλλως έχει ανοίξει με τους νόμους του 2014. Τον 4258 (για τα υδατορέματα που στο τελευταίο άρθρο του έχει και τη νομιμόποίηση "οικισμού" αυθαιρέτων στη Νέα Ζωή) και τον 4280 (τον δασικό) αλλά και τους προηγούμενους τους αποκαλούμενους και "αναπτυξιακούς" που κατάργησαν την ισχυρότερη, έστω και διαρκώς βαλλόμενη νομοθεσία προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και ειδικά του δάσους (998/79). Για να μη θυμηθούμε και τους 3889/2010, τον 3937/2011 και άλλα νομικά κοσμήματα.

Οι πιέσεις ήταν τόσο ισχυρές που με το άρθρο 32 του ν/σ που απέσυρε ο Π. Σκουρλέτης, τροποποιούνταν ακόμα και άρθρα του δασοκτόνου 4280/14. Η κατακραυγή ήταν τέτοια που αφύπνισε ακόμα και το νεκρωμένο από τον Ιούλιο (ίσως και νωρίτερα) αριστερό φιλότιμο της κυβέρνησης. Πλήθος διακατοχών στην Αττική, σε εκτάσεις που χυδαία αποκαλούνται "φιλέτα", τόσο ως προς την ιδιοκτησία αλλά και ως προς τη χρήση, θα έβρισκαν το δρόμο προς την πολεοδόμηση και τον προσπορισμό υψηλότατων κερδών, τόσο από επιτήδειους ιδιώτες όσο και από ομάδες - αγέλες αρπακτικών (συνεταιρισμοί, εκκλησία κλπ). Αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας ή ακόμα και του Ευρωπαϊκού δικαστηρίου θα χτυπούσαν σε μία αλλαγή νομοθεσίας που περιμένουν όλα αυτά τα τσακάλια, τα αρπακτικά της γης, της φύσης και τελικά και του μέλλοντος του τόπου και των ανθρώπων. Εδώ μάλιστα, ο δίδυμος της Βίας, το Κράτος τηρεί μία ανόσια στάση μη υλοποιώντας αποφάσεις αναδάσωσης και αποκατάστασης κατεστραμμένων δασών και δασικών εκτάσεων. Το παράδειγμα του ανατολικού Πεντελικού είναι χαρακτηριστική περίπτωση. Σε αδελφική πλην όμως σιωπηρή, ομόνοια με τα αρπακτικά της γης, δεν εφαρμόζει τον ισχύοντα νόμο για τις αναγκαστικές μετά από καταστροφή αναδασώσεις, ακόμα και όταν τα ανώτατα δικαστήρια το έχουν ξεκαθαρίσει απορρίπτοντας αιτήσεις ιδιωτών και οικοδομικών συνεταιρισμών για την άρση των αποφάσεων περί αναδάσωσης των δημοσίων δασικών εκτάσεων που οι αιτούντες προσπαθούν να βάλουν στο χέρι.

Η βέβαιη επιστροφή. Η προσπάθεια δεν τελειώνει ποτέ

Θα επιστρέψει το άρθρο 32 ή τουλάχιστον το πνεύμα του σε άλλο πακέτο. Θα επιστρέψει με άλλη μορφή. Ως προαπαιτούμενο, ως αναπτυξιακός νόμος, ως τροπολογία, ως κάτι. Βρισκόμαστε στην οδό της αποψίλωσης των περιττών δασών, ειδικά εκείνων της Αττικής αφού η γη επί της οποίας φύονται, αποτιμάται πολύ ψηλά στα χρηματιστήρια. Αποτιμάται πολύ ψηλότερα από το δάσος, από τη φύση από τη ζωή και το μέλλον των ανθρώπων που άλλωστε είναι επίσης περιττοί κόκκοι σκόνης πάνω στη χρυσή οικοπεδική γη που καλύπτεται από άχρηστη βλάστηση και ακόμα πιο ενοχλητική πανίδα. 

Ζούμε σε μία χώρα υπό προθεσμία. Το μέλλον έχει γκρίζο. Πολύ γκρίζο. 

  

Ευρω -πέη πολίτες - Ασύμμετρη κυβέρνηση

Από τις ειδήσεις σε όλα τα δελτία, και από chain email που όπως ήταν φυσικό ακολούθησε (και φανταστείτε πως η διαδικασία κρατάει ήδη 1 χρόνο σχεδόν) :

ΠΡΟΩΘΗΣΤΕ ΤΟ ΠΑΝΤΟΥ!!!! Όπως ανέφεραν προχθές οι ειδήσεις, η ΕΕ εξέδωσε ένα ψήφισμα για όλες τις μεσογειακές χώρες που επλήγησαν από φωτιές, να δεσμευτούν ότι τα δάση που κάηκαν θα ξαναγίνουν δάση, διότι αυτό αφορά ΟΛΗ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΚΑΘΕ ΧΩΡΑ ΞΕΧΩΡΙΣΤΑ. Το ψήφισμα υπεγράφη από τις αντιπροσωπείες όλων των Μεσογειακών χωρών ( Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία, Πορτογαλία) και όλων των παρατάξεων... εκτός μίας. Guess who?... Ο κ. Ρουσόπουλος είπε ως δικαιολογία ότι αυτό είναι παρέμβαση στο Σύνταγμα της Χώρας βλέπε Άρθρο 24, περί 'δασικών εκτάσεων και δασών' !!... Εκτός, αυτού, προχτές οι ειδήσεις ακόμα και των κρατικών καναλιών ανέφεραν ότι 2.000 και πλέον στρέμματα στη Ζαχάρω 'παραχωρήθηκαν για ήπια τουριστική ανάπτυξη' σε μεγάλα ξενοδοχειακά συγκροτήματα. Οφείλουμε να δείξουμε σε όλα τα κόμματα ότι δεν είμαστε σύμφωνοι και ότι δεν αδιαφορούμε: υπογράψτε το petition για την προστασία των δασών. Οι τωρινές 191.400 υπογραφές είναι πάρα πολύ λίγες - οφείλουμε να τις κάνουμε 2.000.000, αφού η αίτηση αυτή θα σταλεί στη Βουλή, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αλλά και στον ΟΗΕ.www.petitiononline.com/forestgr/ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ!

*Το σκίτσο είναι του Γιάννη Καλαϊτζή (Ασύμμετρη Κυβέρνηση Εκδόσεις Άγρα)

και από τον ΚΥΡ το πικρό ομώνυμο

Κάτι άλλαξε;

Αντιγράφω από το http://anadasosi.blogspot.com,

Σήμερα στο ΥΠΕΧΩΔΕ πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στην οποία συμμετείχαν ο Υπουργός ΠΕΧΩΔΕ, ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, οι Γενικοί Γραμματείς ΠΕΧΩΔΕ, Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Περιφέρειας Αττικής, ο Πρόεδρος του Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας, ο Δ/ντής Αναδασώσεων Αττικής, ο Δ/ντής Δασών Ανατολικής Αττικής, ο Δασάρχης Πάρνηθας και ο καθηγητής του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου κ. Κ. Κασσιός

Επιτέλους! Η πρώτη σοβαρή σύσκεψη πάνω στο θέμα της αναδάσωσης έλαβε χώρα. Μέχρι σήμερα το θέμα της αναδάσωσης, ήταν στα χέρια του υπουργείου γεωργίας (Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων) μόνο και από εκεί στις κατά τόπους αρμόδιες διευθύνσεις του, οι οποίες επιπλέον περάσανε στην αρμοδιότητα των περιφερειών, με αποτέλεσμα να επικρατεί ασυνεννοησία.

Η εποχή που τις αναδασώσεις εκτελούσαν οι ίδιες περιφερειακές υπηρεσίες (Δασαρχεία, διευθύνσεις δασών κλπ) έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Ως εκ τούτου υπηρεσίες οι οποίες ήταν καθ'όλα έμπειρες και στελεχωμένες κατάλληλα για την εκτέλεση έργων αναδάσωσης και άλλων δασικών ή δασοτεχνικών έργων, βρέθηκαν στη δύσκολη θέση του να επιβλέπουν εργολάβους προς τούτο.

Οι υπηρεσίες αυτές δεν είχαν δομή ανάλογη των υπηρεσιών του ΥΠΕΧΩΔΕ, με την τεράστια εμπειρία πάνω στη διαχείριση συμβάσεων, με κριτήριο το βέλτιστο αποτέλεσμα και τελικά τα έργα έμεναν στη μέση, η απορροφητικότητα των κοινοτικών πόρων ήταν και είναι εξαιρετικά χαμηλή, αλλά και η ποιότητα των όποιων έργων δεν υποστήριζε τον στρατηγικό στόχο, που ήταν η αποκατάσταση του διαταραγμένου περιβάλλοντος.

Απεναντίας, το Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. με την τεράστια εμπειρία του και τη δομή του σε Ειδικές Υπηρεσίες Δημοσίων Εργων, λειτουργεί εδώ ως δεξαμενή γνώσης. Γνώσης που μεταδίδεται όχι μόνο στον κεντρικό φορέα μόνο ( Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων αλλά και στις άμεσα εμπλεκόμενες Διευθύνσεις Δασών. Επιπλέον η παρουσία ειδικών συμβούλων (όπως ο κ. Κ. Κασσιός) δίνει ακόμα μίας μορφής εχέγγυου για την αποτελεσματικότητα και τον ρεαλισμό των αποφάσεων.

Η εμπειρία στην εκτέλεση έργων από το ΥΕΧΩΔΕ δεν συνίσταται μόνο στη γνώση διαχείρισης συμβάσεων (αυτό ούτως η άλλως ακολουθεί την ισχύουσα νομοθεσία) αλλά κυρίως στο ότι, τα έργα εκτελούνται με τον ανάδοχο και την επιβλέπουσα αρχή, να είναι στην ίδια μεριά, αποσκοπώντας στο βέλτιστο δυνατό αποτέλεσμα (ταχύτερη αποκατάσταση) και παράλληλα στην αξιοποίηση όσο το δυνατό μεγαλύτερου μέρους των πόρων που διατίθενται γι' αυτό.

Μη βιαστεί κανείς να μιλήσει για διασπάθιση και κατασπατάληση πόρων, υπέρ ημετέρων, γιατί θα μιλήσει σαν κάποιος που ζει 20 χρονια πίσω. Σήμερα τα δημόσια έργα που εκτελούνται βρίσκονται κάτω από την κρίση όλων και λειτουργούν σαν κριτήριο για την επιτυχία των προτεινόμενων πολιτικών. Φερ' ειπείν, το τεράστιο έργο του αυτοκινητοδρόμου ΠΑΘΕ, μπορεί να συγκριθεί όσον αφορά την επιτυχία του, με οποιαδήποτε αναδάσωση μικρής ή μεγάλης κλίμακας που εξετελέσθη την ίδια περίοδο; Η απορρόφηση των πόρων για την ΠΑΘΕ ήταν πολλαπλάσια (ποσοστιαία) από τα έργα των διευθύνσεων του υπουργείου γεωργίας και των περιφερειών. Οι λόγοι; Αναζητούνται. Πιθανολογώ πως ένας από τους λόγους ήταν και η κάπως "εχθρική" στάση των υπηρεσιών αυτών απέναντι στους αναδόχους, αλλά σίγουρα δεν μπορεί να είναι μόνο αυτή.

Κάτι άλλαξε. Ας μη βιαστούμε να κρίνουμε. Ας δούμε πρώτα. Είμαστε εδώ, για να κρίνουμε αλλά και να δώσουμε τα ειλικρινή μας συγχαρητήρια στην περίπτωση της επιτυχίας.